صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
210
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
مرحوم آقا على از مفسدهء تناسخ فرار نموده است ، ولى اين كه گويد : بدن متحول و متحرك به طرف نفس است و نفس از مقام عالى خود تنزل نمىنمايد تا تناسخ لازم آيد و بدن آن قدر حركت نمايد تا خود به نفس متصل شود ، متحمل همان اشكالى بايد شود كه به غياث الدين منصور وارد است و آن اشكال از اين قرار است كه : بدن متحول و متحرك به سوى نفس آيا بعد از خلاصى از ماده ، متعلق نفس مىشود و يا با حفظ حصول در ماده ، موضوع نفس قرار مىگيرد ؟ با حفظ ماده ، مبدأ حركت بدن دنيوى است و قهرا نفس تا تنزل نكند [ 1 ] به بدن تعلق
--> ( 1 ) شيخنا السيد آقا ميرزا ابو الحسن قزوينى - دامت بركاته - اغلب اساتيد ما تمايل به طريقه آقا على حكيم داشتند ، ولى طريقه او متحمل مناقشات است . مسألهء بدين اهميت را نمىتوان با ريسمان بازى ملايى حل نمود و در اين قبيل از عويصات بايد به واقع و آنچه كه معتقد اهل عصمت و طهارت عليهما السّلام اجمعين مىباشد ملتزم گرديد ، كسانى كه اصلا به اصول و قواعد عقلى آشنايى ندارند ، حق مداخله در اين قبيل از مشكلات را ندارند ، مثل اين كه شنيده مىشود بعضى از غاغهء ناس و اصحاب خنّاس و برخى از اوائل العقول كه « فى كل واد يهيمون » را مصداقند ، در معقولات دخالت نمودهاند . اين قسم از مردم كه جهل مركب و فطرت شيطانى در نهاد آنان توأما به منزلهء طبيعت ثانوى درآمده است ، خود به خود بدون اختيار ، مبدأ شرّ و فساد و ناخودآگاه آنى از نقشه شيطانى غفلت نمىورزند و در اظهار خباثت ، از باب ابتلا به ملكهء راسخهء عناد ، بىاختيارند .